OKUMA YAZMAYA HAZIRLIK ÇALIŞMALARI


Okul öncesi dönem bireyin hayatında gelişiminin en hızlı olduğu dönemdir bu nedenle 0–8 yaş döneminde çocuklar hayatı tanımak adına pek çok deneyimle karşı karşıya kalırlar, kalmalıdırlar. Planlı olarak uygulamalar yapan ve çocukları bulundukları seviyeden bir üst gelişim seviyesine ulaştırmayı hedefleyen okul öncesi eğitim kurumları da bu anlamda çocukların gelişim özellikleri ve becerilerine uygun hedefler belirlemektedirler. Bütün bu uğraşlar çocuklarımızı gelişen ve değişen dünyaya hazırlamak, onların her şeyden önce mutlu bireyler olmalarını sağlamak adına yapılmaktadır. Artık değişim o kadar hızlı ki, bireylerin kişisel beklentileri ve çağın gerekleri de her an farklılaşıyor ve artıyor. Bizler için hayatın anlamı olan çocuklarımızın kendilerine ve çevrelerine duyarlı, değişikliklere uyum sağlayabilen, farklılıklara saygı gösteren, yeniliklere açık, bilgiye nasıl ulaşabileceğini bilen, ulaştığı bilgiyi kullanabilen, problem çözebilen, teknolojiyi kullanabilen ve benzer birçok özelliğe sahip bireyler olmalarını istiyoruz. Bunun için de okul öncesi eğitim kurumların farklı alanlarda sunduğu olanaklardan faydalanıyoruz. Bu olanakların pek çoğu çocuklarımızın farklı deneyimler yaşamasını sağlarken bir kısmı da çok ehil olmayan ellerde rekabet amaçlı olarak ve okul öncesi eğitimin niteliğinden uzaklaşarak kullanılmaktadır.

Son zamanlarda bu alanda en çok tartışma yaratan konu ise okul öncesi dönemde “okuma yazma öğretimi”dir. Okuma ve yazma becerilerinin gelişimi ilköğretime geçişte çok önemli bir basamaktır ve üzerinde hassasiyete durulması gerekmektedir. Bunu yaparken de çocukların yaş ve gelişim özellikleri ile eğitimcinin bu alandaki yetkinliği göz önüne alınmalıdır. Ülkemizde okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan eğitimciler aldıkları lisans eğitimi sırasında “okuma yazmaya hazırlık” ile ilgili formasyon bilgisine sahip olmakla birlikte “okuma yazma öğretme” yetkinliğine sahip değillerdir. Bu nedenle yapılan uygulamalar mesleki etik ile bağdaşmamaktadır. Tüm bunların ötesinde özellikle 5–6 yaş döneminde “okuma yazma öğretimi” bilişsel ve fiziksel açıdan çocukların gelişim özelliklerine uygun olmayıp, bu alanda yapılan çalışmalar çocukları zorlayarak onların başarısızlık yaşamalarına, okuma yazma ile ilgili olarak olumsuz yaşantılara sahip olmalarına hatta ve hatta “okul”, “okula düzenli olarak devam etme” gibi kavramlarla ilgili huzursuzluklar yaşamalarına neden olmaktadır.

Yazma becerisinde çocuğun çizimindeki değişimler, sinir sisteminin olgunlaşmasına, görsel algıya, el ve gözün birlikte uyum içinde ve işbirliği ile çalışmasına yani el göz koordinasyonuna, küçük kasların olgunlaşmasına ve hareket gelişimine bağlıdır. Çocuğun çizme eylemine başlaması kadar, çizme işlemini, yani kalem kullanımını durdurması için de tüm bu gelişmelere gerek vardır. Karalama, çizme ve yazma işleminde görsel algılama ve küçük motor, yani el ve parmak hareketlerinin gelişimi birlikte rol oynar. Böyle, önce nesneye sonra ellerine dikkat ederek, onları denetimi altına almaya başlar. İşaret parmağı ile başparmağı arasında nesneleri tutabilme becerisinin gelişimiyle; eller, parmaklar ve gözler çizim eyleminde işlerlik kazanır.  

Yapılan araştırma ve okuma ile ilgili literatür çalışmalarına göre ise de çocuklar okuyucu olmak için çok farklı stratejiler kullanmaktadırlar. İlk olarak gerçek okuma öncesinde resimleri okumayı öğrenirler. Burada resimler ile metnin farklılığını ayırt ederler. Hikâyeyi resimdeki eyleme bakarak anlatırlar. Daha sonra formal öğrenme döneminde harfler, heceler ve konuşma sesleri devreye girer.

Okuma yazma ile ilgili yukarıdaki becerilerin gelişimi için çocukların belli bir yaş dönemini (0–6 yaş) nitelikli bir eğitim çerçevesinde ve gelişimlerini zorlayacak hiçbir durumla (ilköğretimden önce verilecek herhangi bir okuma yazma eğitimi) karşılaşmadan geçirmesi gerekmektedir.   

Çocukların algılarının çok açık olduğu okul öncesi dönemde her şeyi öğrenebilecekleri ilkesinden yola çıkarak yapılan “okuma yazma öğretimi” çalışmaları uzun vadede yapılan eğitimin randımanını azaltmakta, yanlış eski öğrenmelerin yeni şeyleri öğrenebilme becerisini engellemektedir. Bu nedenledir ki, okul öncesi dönemde “okuma yazmaya hazırlık” çalışmaları çocukların yaş ve gelişim özelliklerine göre aşamalı olarak sürdürülürken, özel olarak “okuma yazma eğitimi” verilmemektedir.


 

Her hakkı okyanus okul öncesi kurumlarına aittir | Gizlilk sözleşmesi | Telif hakları